Niepełnosprawny pracownik – opłacalna inwestycja
Od kilku lat polski rynek pracy coraz bardziej otwiera się na osoby niepełnosprawne. Jest to między innymi efekt działalności Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, który intensywnie wspiera zatrudnianie osób niepełnosprawnych.
Od początku 2008 roku środkami Państwowego Funduszu rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na szczeblu lokalnym zarządzają powiaty. W większości przypadku pracodawca, który chce uzyskać wsparcie na zatrudnienie osoby niepełnosprawnej musi zwrócić się do Powiatowego Urzędu Pracy, w którym załatwi wszystkie formalności.
Przystosowanie stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych
Podstawy prawne:
art. 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz.776 ze zm.),
rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 maja 2003 r. w sprawie zwrotu kosztów przystosowania stanowisk pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 115, poz. 1081).
Pracodawca, który przez okres co najmniej 36 miesięcy zatrudni osoby niepełnosprawne może otrzymać, ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, zwrot kosztów:
– poniesionych w związku z przystosowaniem tworzonych lub istniejących stanowisk pracy dla tych osób, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności,
– rozpoznania przez służby medycyny pracy potrzeb, o których mowa w pkt 1.
Zwrot kosztów dotyczy:
osób niepełnosprawnych lub poszukujących pracy i nie pozostających w zatrudnieniu, skierowanych do pracy przez powiatowy urząd pracy
pozostających w zatrudnieniu u pracodawcy występującego o zwrot kosztów, jeżeli niepełnosprawność tych osób powstała w okresie zatrudnienia u tego pracodawcy, z wyjątkiem przypadków, gdy przyczyną powstania niepełnosprawności było, zawinione przez pracodawcę lub przez pracownika, naruszenie przepisów, w tym przepisów prawa pracy.
Zwrot kosztów nie może przekroczyć dwudziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia za każde przystosowane stanowisko pracy osoby niepełnosprawnej (przeciętne wynagrodzenie to przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale od pierwszego dnia następnego miesiąca po ogłoszeniu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.).
Nie podlegają refundacji wynagrodzenia osób niepełnosprawnych zatrudnionych na przystosowanych stanowiskach pracy.
Kwota zwrotu kosztów poniesionych w związku z rozpoznaniem potrzeb osób niepełnosprawnych nie może przekraczać 15% kosztów związanych z przystosowaniem tworzonych lub istniejących stanowisk pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych.
Zwrot kosztów nie jest możliwy w przypadku negatywnej opinii Państwowej Inspekcji Pracy lub jej braku.
Jeżeli okres zatrudniania osoby niepełnosprawnej będzie krótszy niż 36 miesięcy, pracodawca jest obowiązany zwrócić środki w wysokości równej 1/36 ogólnej kwoty zwrotu za każdy miesiąc brakujący do upływu 36 miesięcznego okresu zatrudniania, jednak w wysokości nie mniejszej niż 1/6 tej kwoty. Zwrot otrzymanej refundacji powinien nastąpić w terminie 3 miesięcy od dnia rozwiązania stosunku pracy z osobą niepełnosprawną.
Jeżeli w wyżej wymienionym terminie pracodawca zatrudni inną osobę niepełnosprawną na wolne stanowisko pracy, jest zwolniony ze zwrotu refundacji. Przerwa w zatrudnieniu na danym stanowisku pracy nie może być wliczona do okresu pracy.
Przy rozpatrywaniu wniosków o zwrot kosztów przystosowania stanowiska i rozpoznania bierze się pod uwagę:
– wysokość środków PFRON będących w dyspozycji Prezydenta
potrzeby lokalnego rynku pracy,
– opinię powiatowego urzędu pracy o możliwości skierowania do pracy zarejestrowanych osób niepełnosprawnych o określonych kwalifikacjach,
– czas prowadzenia przez wnioskodawcę działalności,
– doświadczenie pracodawcy w zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
kondycje finansową zakładu pracy ,
– stan zatrudnienia w zakładzie pracy,
– wysokość przewidywanych kosztów przystosowania stanowiska i rozpoznania
rodzaj tytułu prawnego do nieruchomości, w której jest prowadzona działalność.
Zwrot kosztów obejmuje:
– zakup środków trwałych stanowiących wyposażenie związane z przystosowaniem stanowiska (udokumentowany fakturą lub dowodem wpłaty),
– wytworzenie środka trwałego związanego z przystosowaniem stanowiska systemem gospodarczym lub w zakładzie pracy (udokumentowany oceną techniczną rzeczoznawcy wraz z dokonaną przez niego wyceną). Koszt oceny i wyceny rzeczoznawcy ponosi pracodawca. Zwrotowi nie podlegają kwoty podatku VAT. Koszty poniesione przez pracodawcę przed dniem podpisania umowy nie podlegają zwrotowi.
Przystosowanie stanowiska pracy powinno następować w sposób umożliwiający wykonywanie przez pracownika niepełnosprawnego powierzonych czynności na poziomie porównywalnym z analogicznymi czynnościami wykonywanymi przez pracownika pełnosprawnego.
Rozliczenie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych
Odpowiadając na pytania dotyczące rozliczenia przez pracodawców dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych za okres, za który nie otrzymali z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych dofinansowania, PFRON przedstawił wyjaśnienie tej kwestii.
– W obecnym stanie prawnym rozliczenia łącznego dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych i finansowania składek na ubezpieczenia społeczne uzyskanych po akcesji na podstawie art. 25 ust. 2, 3 lub 3a lub art. 26a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz 776 z późn. z zm.) dokonuje się zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 maja 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy przedsiębiorcom zatrudniającym osoby niepełnosprawne (Dz.U. Nr 114, poz. 1194 z późn. zm.) – wyjaśnia zastępca dyrektora Wydziału Finansowego PFRON Szczepan Wroński.
Zgodnie z opinią prawną Ministerstwa Polityki Społecznej, Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych jaką uzyskał i stosuje Fundusz przy rozliczaniu dofinansowania pracodawca uwzględnia również przepisy rozporządzenia KE nr 2204/2002 i rozlicza pomoc, którą uzyskał:
wyłącznie na podstawie art. 25 ust. 2, 3 lub 3a ustawy;
wyłącznie na podstawie art. 26a ustawy;
zarówno na podstawie art. 25 ust, 2,3 lub 3a jak i 26a ustawy.
Między innymi z uwagi na to, że pomoc ma charakter ściśle zindywidualizowany, pracodawca najpierw ustala za roczny okres sprawozdawczy niezbędne dane w odniesieniu do poszczególnych pracowników, do wynagrodzenia których uzyskano w/w pomoc następnie ustała czy:
uzyskane wsparcie z tytułu art. 26a ustawy za okres styczeń - grudzień 2005 r. nie jest wyższe od należnego (m.in. zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 grudnia 2003 r. w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 232, poz. 2330, z późn. zm.);
uzyskana pomoc z tytułu art. 25 ust. 2, 3 lub 3a lub art. 26a ustawy jest uzasadniona w świetle przepisów dotyczących warunków udzielania pomocy publicznej na zatrudnienie, a więc, czy nie przekracza pułapów intensywności pomocy (maksymalnej wielkości, kosztów płacy, podwyższonych kosztów zatrudnienia, w odniesieniu do okresu począwszy od miesiąca, za który po raz pierwszy w danym roku wypłacono wynagrodzenie, do którego pracodawca uzyskał w/w pomoc.
Zgodnie z opinią Biura Pełnomocnika, w okresie w którym pracodawca poniósł podwyższone koszty zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, a nie skorzystał z jednej z form pomocy wymienionej w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 maju 2004 r. w sprawie szczególnych warunków udzielania pomocy przedsiębiorcom zatrudniającym osoby niepełnosprawne (tak jak to ma miejsce w wymienionym w piśmie przypadku) może uwzględnić w rocznym rozliczeniu łącznym wykazywanym na formularzu INF-D-R kwotę tych kosztów ustalonych precyzyjnie albo ryczałtowo, zgodnie z § 4 ust. 2a-2c tego rozporządzenia.
W związku z powyższym pozostawienie wniosku o wypłatę dofinansowania bez rozpoznania w wyniku nic uzgodnienia salda nic pozbawia pracodawcy możliwości rozliczenia otrzymanej za dany miesiąc pomocy z art. 25 ustawy o rehabilitacji – dodaje Szczepan Wroński.
Przedsiębiorcy, którzy chcą zatrudnić niepełnosprawnych pracowników mogą zwrócić się o pomoc, nie tylko finansową, również do organizacji pozarządowych. Jedną z takich instytucji jest nowa europejska sieć wsparcia dla biznesu - Enterprise Europe Network, która działa na terenie całej Polski.
W każdym województwie działają także lokalne organizacje pozarządowe, które w swojej ofercie mają pieniądze dla firm, które chcą zatrudniać osoby niepełnosprawne. Małe firmy, które chcą się rozwijać i stawiać na osoby niepełnosprawne, mogą szukać wsparcia również w innych instytucjach wspierających takie działania. Jednym z najpopularniejszych graczy na rynku małych i średnich przedsiębiorstw jest Fundusz Mikro, którego oddziały działają na terenie wszystkich województw.
Zatrudnianie osób niepełnosprawnych jest korzystne nie tylko dla potencjalnych pracowników, ale także dla pracodawców. Zyskują oni nie tylko oddanych pracowników, ale również wymierną pomoc finansową.
